Terminologia

W ramach strony posługuję się różnymi pojęciami, które dla jasności powinny zostać zdefiniowane aby nie doszło do błędnej interpretacji. To są proste pojęcia, dla niektórych tak oczywiste i dlatego też mogą być w bardzo różny sposób interpretowane.

Terminologia nie ma na celu propagowania żadnej religii a raczej pokazaniu cech wspólnych wszystkich takich systemów i połączenia tego z naukowym widzeniem świata, czyli jako pomost pomiędzy pre-racjonalnym a trans-racjonalnym postrzeganiem rzeczywistości.

Zgodnie z moją obserwacją takie pojęcia jak Miłość czy Bóg należą do najbardziej subiektywnie rozumianych słów, bo odwołują się do abstrakcyjnych – dla większości ludzi – pojęć, trudno uchwytnych, które każdy interpretuje przez własne przeżycia, kulturę i wrażliwość. Można wskazać jeszcze kilka innych pojęć, które bywają nawet jeszcze bardziej względne w odbiorze: Ja / Świadomość – każdy ma intuicję, czym jest „ja”, ale definicja filozoficzna, psychologiczna czy duchowa bardzo się różni – subiektywny odbiór również. Szczęście – to, co dla jednej osoby jest szczytem szczęścia, dla innej może być czymś zupełnie obojętnym. Prawda – zwłaszcza poza nauką, w sferze etyki, polityki czy duchowości, bywa interpretowana skrajnie różnie. Wolność – dla jednych to brak ograniczeń, dla innych zdolność świadomego wyboru, a dla jeszcze innych odpowiedzialność. Dusza, podobnie jak Bóg, interpretowana przez religię, filozofię, psychologię i sztukę na wiele sprzecznych sposobów.

Można powiedzieć, że im bardziej pojęcie dotyka fundamentalnych doświadczeń egzystencji (życie, śmierć, sens, wolność, szczęście, Jaźń, miłość, Bóg), tym większa jest rozbieżność w jego rozumieniu.

Dlatego aby uniknąć nieporozumień powstał ten wpis, który dostarcza niezbędnych definicji do których konsekwentnie stosuję się w zakresie całej strony.

Bóg – kosmiczna Świadomość, Absolut, Źródło, Wszechświat, może być postrzegany dwojako:
- aspekt bezosobowy: Dao / Tao; Brahman; Śunjata; Bóg jako Niepoznawalna Tajemnica
- aspekt osobowy: Iśwara; Allah; Bóg jako Ojciec, Syn, Duch Święty; Jahwe – i wiele innych imion
- jeśli komuś przeszkadza słowo Bóg jako zbyt religijne to może używać właśnie zamienników: Absolut, Świadomość itp. Jednak pytanie z jakim pojęciem lepiej rozenuje podświadomość.
Atman – indywidualna Jaźń, świadomość obecna w każdym z nas. W najgłębszej istocie nasze prawdziwe „Ja” nie różni się od absolutu. Kluczowa nauka Advaita Vedanta: „Tat tvam asi” (तत् त्वम् असि) – Ty jesteś Tym, zatem Atman = Brahman. Doświadczenie oddzielenia, że ktoś jest jednostką, a Brahman jest czymś „na zewnątrz” wynika z niewiedzy (avidyā). Przebudzenie (mokṣa) polega na uświadomieniu, że w istocie jest się Brahmanem – świadomością, a nie ciałem, nie myślami czy historią jednostki o imieniu XYZ.
Jaźń = Atman
Jiva / Jivātman – „ten, który żyje”, „istota żyjąca”. Oznacza indywidualną Duszę uwarunkowaną, czyli Atmana zidentyfikowanego z ciałem i umysłem, podlegającego karmie i samsarze (cyklowi narodzin i śmierci). To „ja” psychofizyczne, świadomość, która utożsamia się z ego (ahamkāra), ciałem i doświadczeniami.
Dusza
- Dusza = Jiva = zindywidualizowana boskość.
- dusza – rozumiana potocznie, jako głębsza część ego, dla większości ludzi nierozpoznana, ta część która „przechodzi dalej” po śmierci ciała (pisana z małej litery)
- Tutaj panuje dość duże zamieszanie terminologiczne, niektórzy mówią nawet “moja dusza” pragnie tego czy tamtego, robi to czy tamto.
- W filozofii jogi / vedanty Duszy nie można „mieć”, jest się nią (zidentyfikowanym). To, co naprawdę „masz”, to ciało i Umysł – a to, czym „jesteś”, to Atman (prawdziwe Ja). Nie ma „mojej duszy”, bo Dusza/Jiva/Jīvātman to nie coś, co „mam”, tylko to, czym wierzę, że jestem. Dlatego jako ego właściwie powinno się mówić szczerze: „Ja jestem Duszą, a nie mam duszę”. Już samo stwierdzenie “moja dusza” może wskazywać na nieświadomą identyfikację z ego, które koniecznie chce być osobnym bytem i wierzy, że posiada coś na zewnątrz – duszę.
- Jeśli ktoś używa w mowie potocznej stwierdzenia typu: „Moja dusza pragnie spokoju”, „Moja dusza cierpi”, to zazwyczaj ma na myśli swoje najgłębsze emocje, wewnętrzne przeżycia, duchowe wnętrze, swoją najbardziej wrażliwą część, wewnętrzne dziecko. Często też tak naprawdę do końca nie wie jak to działa i czego to dotyczy, ale odczuwa to najgłębiej skrywane emocje, zapisane w najwrażliwszej części którą rozpoznaje dany człowiek. Dlatego sugeruję odnosić się do tego z szacunkiem gdy dzieli się z nami czymś tak ważnym.
- Jednak trzeba to jasno napisać, że zwykle chodzi po prostu o cierpiące ego, ale stwierdzenie “moja dusza cierpi” jest dużo bardziej wzniosłe niż przyznanie się przed sobą, że “doskwiera mi ego”, czy „tworzę swoje cierpienie”. Z drugiej strony w stwierdzeniu “moja dusza jest szczęśliwa” może być bardzo wiele pięknych poruszeń prosto od Atmana – gdyż właśnie stamtąd płynie prawdziwa Radość. Dlatego też ja unikam stwierdzeń “moja dusza” gdyż prowadzą do niejednoznaczności. Często sam nadawca wiadomości nie wie skąd pochodzą poruszenia “Jej / Jego duszy”, lub co gorsza wydaje się Jej / Jemu, że wie.
Ego = ego
- Sanskryt: w jodze ego to ahamkāra = „twórca ja” (aham = „ja”, kāra = „czynienie, tworzenie”).
- To wirtualny twór, iluzja w Umyśle, która utożsamia czystą Świadomość (Atman) z ciałem, myślami, emocjami i doświadczeniami.
- Ego mówi: „ja jestem tym ciałem”, „ja cierpię”, „ja osiągnąłem sukces”.
- Ego to fałszywa tożsamość, która przynosi cierpienie.
- W psychologii ego można podzielić na personę i cień. W koncepcji Carla Gustava Junga persona to społeczna maska, jaką jednostka prezentuje światu w celu adaptacji społecznej. Cień to ciemna strona osobowości, zawierająca wyparte, nieakceptowane społecznie cechy, myśli i uczucia.
niższa jaźń = podświadomość = Instynkt – sfera świadomości ciała i pierwotnego zwierzęcego umysłu, to zbiór programów i związanych z nimi danych. Instynkt działa na poziomie prostych warunków i decyzji – tutaj nie ma miejsca na refleksję i zastanowienie się. Jeśli jest bodziec to pojawia się stosowna reakcja – zgodnie z tym jak zostało to zaprogramowane. Instynkt generuje też emocje, które stanowią wypadkową osądzania rzeczywistości. Jednak Instynkt sam z siebie nie osądza świata, chyba, że zaprogramowano go na generowanie specyficznych emocji na bazie zadanych bodźców.
Wyższa Jaźń = nadświadomość = Atman = Jaźń = Świadomość
świadoma jaźń = świadomość = Intelekt = intelekt = umysł (z małej litery) = Intelekt to część Umysłu która analizuje, bada, zadaje pytania, odpowiada na pytania, potrafi przeprowadzić introspekcję, wyciągnąć wnioski i przeprogramowywać podświadomość czyli Instynkt. Na tym poziomie świadomości tworzony jest czas. Zarówno podświadomość jak i nadświadomość żyją poza czasem. To, że sfera Intelektu nazywana jest potocznie świadomością, to co poniżej podświadomością, to co powyżej nadświadomością pokazuje utożsamienie twórców tej terminologii właśnie z Intelektem. Uwaga: Zapis świadomość z małej litery jest intencjonalny aby odróżnić Świadomość z poziomu Atmana od świadomości na poziomie Intelektu.
Intuicja – sfera świadomości przekraczająca Intelekt, w zależności od stopnia przebudzenia może sięgać aż do poziomu Atmana. Tak jak Intelekt “przerasta” Instynkt tak Intuicja “przerasta” Intelekt, wprowadza nową jakość w postrzeganiu rzeczywistości.
Umysł – Umysł to instrument, który tworzy doświadczenie świata poprzez projekcję na tle czystej świadomości (Brahmana). Sam w sobie jest nietrwały i względny (produkt māyi). Gdy Umysł się uspokoi, znika złudzenie „świata”, a odsłania się Jaźń. Umysł to zbiór myśli, emocji, przywiązań, awersji. Ciało stanowi obraz w Umyśle, dlatego poprzez zmianę zawartości Umysłu można zmieniać ciało. Uwaga: w terminologii zachodniej umysł często utożsamiany jest z intelektem, w jodze i innych naukach duchowych to znacznie potężniejszy instrument.
Miłość – miłość boska, bezwarunkowa, pojawiająca się jako rezultat porzucania identyfikacji z ego i przejawiania się Jaźni
miłość – miłość ludzka, iskra Miłości połączona z przywiązaniem do czegoś lub kogoś, kochające ego
Radość – rezultat przejawiania Miłości, rezultat porzucania identyfikacji z ego
radość – chwilowe zaspokojenie pragnienia przez ego pozwalające na poczucie iskry Radości
Wolność – rezultat porzucania identyfikacji z ego i przejawiania się Jaźni
wolność – chwilowe zaspokojenie pragnienia przez ego pozwalające na poczucie iskry Wolności